بدنسازی و فیتنس

امروزه نام بدنسازی با واژه هورمون عجین شده است و همینگونه استروئید و آنابولیک براستی هورمونها چیستند و چه تاثیری در رشد یا تحلیل عضلات دارند . هورمونها آنزیمهائی هستند که از یکسری غدد و سایر اندامها  ترشح می شود ودر بسیاری از عوامل حیاتی بدن نقش دارند

ابتدا به سراغ مهمترین آنها هورمون تستسترون می رویم . تستسترون هورمون جنسی مردانه است که از بیضه ها ترشح می شود وباعث بلوغ و صفات مردانه و عضله سازی می شود نقطه مقابل آن هورمون استروژن است که هورمون جنسی در زنان است که در مورد آن در مبحث ورزش زنان توضیح دادم .

بعد ازتستسترون آنابولیک ترین هورمون بدن انسولین است که در جذب پروتئین و بازسازی عضلات بعد از تمرین تاثیر بسزائی دارد ( به همین دلیل مصرف مکمل های آمینو با آب میوه های شیرین توصیه می شود )نقطه مقابل هورمونهای ذکر شده کورتیزول و گلوکاگون است که اصطلاحا به آنها هورمونهای کاتابول (تحلیل برنده عضلات ) گفته می شود کورتیزول هورمونی است که موجب تجزیه عضلات می گردد و ترشح آن با استرس افزایش می یابد و هر چه عضلات تحت فشار کمتری قرار داشته باشد بدن بیشتر در حالت کاتابولیک قرار می گیرد به همین دلیل فضا نوردان تحت تست های ورزشی و آمادگی جسمانی شدید قرار می گیرند به دلیل اینکه در شرائط بی وزنی عضلات متاثر ازعملکرد کورتیزول به شدت تحلیل می رود گلوکاگون در شرائط کاهش قند خون وفقدان منابع انرژی با تجزیه بافتهای پروتئینی موجب سنتز و تبدیل آنها به قند ها و منبع انرژی می کند اندامهای اسکلتی اسیران اردوگاه های جنگ جهانی دوم در آلمان نمایش کاملی از تاثیر این هورمون بر عضلات است .

سومین هورمون مورد علاقه بدنسازان هورمون رشد یا سوماتروپین است که در سنین نوجوانی باعث رشد قد وبعد از اتمام سن رشدهنگام خواب به مقدار خیلی کم ترشح میشود و موجب بازسازی بافتهای فرسوده  از جمله عضلات اسیب دیده از تمرین و تامین انرژی آن از محل ذخائر چربی  می شود

قرص های لاغری را می توان به چند دسته تقسیم کرد - دسته اول آنهائی که کاهش دهنده اشتها هستند دسته دوم مانع جذب چربی می شوند اما تاثیری بر جذب انواع کربوهیدراتها و قندها ندارند

دسته سوم داروهائی که به عنوان حجم دهنده سیستم گوارش عمل می کند و با اشغال حجمی از معده قبل از هر وعده غذائی باعث ایجاد حالت سیری می شود و دسته چهارم چربی سوزها که بیشتر بدنسازان در دوران قبل از مسابقات جهت تفکیک وکات عضلانی استفاده می کنندکه عمده آنها از ترکیبات افدرین (یک ترکیب  گیاهی که منشا آن در چین است ) به همراه کافئین استفاده می شود چندین سال است که مصرف افدرین در قرصهای لاغری به دلیل عوارضی از قبیل فشار خون و افزایش ضربان  قلب از طرف سازمان نظارت بر دارو و غذای آمریکا ممنوع شده اما در سایر کشورها از جمله ایران همچنان بازار داغی دارند بعضي از آنها هم باعث افزايش كاركرد غده تيروئيد مي شود (غده تيروئيد ميزان سوخت و ساز بدن را كنترل ميكند) و یکی دیگر از عوارض آن تحریک اعصاب اضطراب و بی خوابی است و مصرف آن برای افراد زیر 18 سال و در دوران شیر دهی ممنوع است (البته امیدوارم هیچ خانمی در دوران بارداری به فکر تناسب اندام نباشد) از دیگر عوارض داروهای بلوکر ( قرص هائی که مانع جذب چربی می شوند ) ناراحتی های  گوارشی است .

800 میلیون نفر در جهان از چاقی رنج می برند و همه به دنبال یک سری راههای میانبر می گردند اما هیچ روش جادوئی برای کم کردن وزن وجود ندارد مگر رعایت رژیم غذائی و ورزش های ائروبیک زماني كه يك ورزش هوازي انجام بدهيم علاوه بر كالري سوزي در هنگام ورزش تا 5 و 6 ساعت بعد از تمرين بازاي هر ساعت  حدود 10 تا 20 كالري بيشتري مي سوزانيم  و كار با وزنه متابوليسم مارا  تا 24 ساعت بالا نگه مي دارد . به عبارت دیگر وقتی شما هنگام عصر به باشگاه بدنسازی می روید بدن شما حتی هنگام خواب هم چربی سوزی می کند ضمن اینکه با ورزش علاوه براین به تقویت قلب وریه هم کمک می کنید اما مصرف قرص های لاغری و چربی سوز خصوصا در دوزهای بالا به تجزیه بافتهای مفید بدن هم منجر می شود .

هورمون اصلي زنانه استروژن است كه زمان بلوغ باعث بروز صفات زنانه و تجمع چربي در سينه و باسن مي شود به دليل اينكه خانمها بيشتر در معرض افسردگي ودر نتيجه روي آوردن به پرخوري قرار مي گيرند اين دو عامل بيشتر آنها را در معرض چاقي قرار مي دهد ضمن اينكه تجمع سلوليت (بافتهاي مواد سمي و چربي در زير پوست ) در نواحي باسن و ران و چين دار شدن پوست به دليل سطح بالاي هورمون استروژن است . فراواني افسردگي در زنان دو برابر مردان است ضمن اينكه زنان در مواجهه با افسردگي بيشتر به خوراكيهاي شيرين و چرب روي مي آورند تا مردان كه بيشتر دچار بي اشتهائي مي شوند . ضمنا طبق آمار مردان بيشتر از زنان دچار حملات قلبي مي شوند اما آمار خانمهائي كه در اثر حمله قلبي مي ميرند تقريبا دو برابر است به دليل اينكه علائم حمله قلبي خانم ها متفاوت است ( به جاي درد سينه دچار كمر درد و حالت تهوع مي شوند ) و بندرت خصوصا درسنين زير 40 سال به درستي تشخيص داده مي شود .

هورمون استروژن در استخوان سازي نقش دارد که بخش اعظم تراكم استخوان خانمها در سنين بلوغ و افزايش ترشح اين هورمون رخ مي دهد اما متاسفانه درصد كمي از دختران نوجوان به فعاليت هاي ورزشي مداوم مي پردازند و با شروع يائسگي و كم شدن ترشح استروژن كم شدن تراكم استخوان رخ مي دهد كه با ورزش تا حدود زيادي مي توان آنرا به تاخير انداخت  پوکي استخوان يک علت عمده ناتواني در زنان مسن است . نكته جالب توجه اينكه هورمون استروژن با بالا رفتن وزن بيشتر ترشح مي شود اما  سلولهاي چربي استروژن را در خود نگه مي دارند كه اين مورد خصوصا در آقايان عوارض جانبي زيادي دارد (كاهش عملكرد جنسي و بزرگ شدن پروستات ) لازم به توضيح كه به مقدار بسيار كم استروژن در مردان و تستسترون در زنان ترشح مي شود .

يكي ديگر از فوايد مهم ورزش در خانمها كاهش درد هاي قاعدگي و زايمان راحتتر و كمك به بهبود فيزيك بدني بعد از وضع حمل است  (بهترين زمان ورزش هنگام حاملگي سه ماه دوم بارداري است و لازم است چنانچه مي خواهيد به ورزشهاي ديگري غير از پياده روي آرام وشنا بپردازيد با پزشك خود مشورت كنيد ) اما آيا زنان مي توانند به ورزشهاي قدرتي روي آورند جواب مثبت است زنان از نظر قدرت بدني آنقدرها هم که تصورش مي‌رود ضعيف نيستند. در حقيقت زنان به طور کلي از نظر ماهيچه‌اي 30 درصد نسبت به مردان ضعيفترند. حجم توده عضلاني مردان به دليل هورمون تستسترون كه هورمون جنسي مردانه است ويكي از وظائف آن عضله سازي است بيشتر از زنان است همانگونه كه بدن زنان 10 درصد بيشتر از مردان چربي دارد  اما ضعف عضلاني زنان  با تمرينهاي بدنسازي منسجم و استفاده از پروتئينها قابل جبران است. همانطور كه امروز شاهد حضور زنان در رشته هاي ورزشي قدرتي از جمله وزنه برداري و كشتي هستيم . از تفاوتهاي ديگر ساختار بدني به كوچك بودن قلب زنان تا 25 درصد و همنطور گنجايش ششها تا 30 درصد اشاره كرد به همين دليل تحمل مردان در ورزشهاي هوازي بيشتر است اما انعطاف بدني زنان بسيار  بيشتر از مردان است . نكته مهم ديگر اينكه استفاده از سوتين باعث حفظ الاستيسيتي يا حالت کشسان پوست مي شود. به هر حال بدون در نظر گرفتن سايز سينه ها پوشيدن سوتين ورزشي به هنگام ورزشهايي از قبيل دو و ديگر فعاليتهاي پرشي حتما توصيه مي شود.

متاسفانه در كشور ما زنان ورزشكار درصد پائيني را تشكيل مي دهد كه دلايل مختلفي از جمله محدويت هاي فرهنگي و كمبود امكانات از جمله عوامل آن است . خوشبختانه در چند سال اخير شاهد حضور بيشتر و فعالتر زنان كشورمان در رشته هاي غير از شطرنج و تير اندازي از قبيل دو ميداني فوتبال و  ... هم بوده ايم كه جاي خرسندي است .

با اميد موفقيت براي كليه عزيزان ورزشكار