بدنسازی و فیتنس

1- مصرف بيش از حد معمول دارو

شما مي توانيد موتور و گير بكس ماشين خودتان را تقويت كنيد و رسيدن به سرعت بالاي 200 كيلومتر در ساعت را انتظار داشته باشد اما توقع نداشته باشيد با ريختن بنزين هواپيما به سرعت 700 كيلو متر برسيد ! ( واقعا آيا جرئت مي كنيد به يك ماشين با بنزين هواپيما در باكش استارت بزنيد ) در بدنسازي هميشه بيشتر به معناي بهتر نيست اين موضوع در مورد مصرف پروتئين – شدت و ميزان تمرين و صد البته داروهاي استروئيد كاملا صادق است بدن بيش از مقدار معيني قادر به جذب اين دارو ها نيست و مابقي آن تبديل به استروژن مي شود و البته در مورد داروهاي خوراكي شاخه 17 - آلفا الكيله آن براي كبد مانند سم عمل مي كند .

2- مصرف استروئيد ها به مدت طولاني و دوره هاي چند استروئيده نامعقول

بيشتر از 8 تا 12 هفته روي هيچ دوره اي باقي نمانيد و يك زمان ( حداقل 6 هفته ) به بدن استراحت بدهيد .بسياري بدنسازان به علائم و هشدارهائي كه آلارم مي دهد كه بيش از اين دوره را ادامه نده بي توجهي نشان مي دهند اگر وقفه زماني بين دوره ها را در نظر نگيريد احتمال بروز عوارض خيلي بيشتر است و بدن فرصت ريكاوري و بازسازي را پيدا نمي كند علائم هشدار دهنده را بشناسيد و جدي بگيريد . تغییر رنگ سفيدي چشم –پوست – رنگ ادرار –جوشهاي صورت براي خانمها و پشت براي مردان همه عواملي است كه نبايد نسبت به آنها بي توجه باشيد و يا با لجاجت به مصرف بي رويه ادامه دهيد.

3- غذاخوردن به مقدار كم

برگرديم به ايتم اول و همان موتور تقويت شده اي كه بجاي بنزين سوپر ( و البته بدون یارانه ) گازوئيل تحويلش بدهيم .خيلي از بدنسازان تغذيه را ناديده مي گيرند و از استروئيدها انتظار معجزه به تنهائي را دارند . اگر از يك رژيم پركالري به همراه غذاهاي مغذي و غني از پروتئين استفاده نكنيد از استروئيدها هيچ كاري بر نمي ايد . اكثر مواقع رژيم غذائي دوره هاي استروئيدي بايد تا 4000 كالري باشد بعيد مي دانم تعداد زيادي از بدنسازان طي دوره واقعا تا اين مقدار كالري از كربو هيدرات و پروتئين و چربي هاي سالم استفاده كنند .

4- تمرين نادرست

موتور تقويت شده با بنزين سوپر را بايد تخنه گاز برانيد . تمرين در يك كلام شديد قبلا جائي گفتم يكي از بدنسازان گفته يا شديد و سنگين تمرين كن يا برگرد برو خانه پيش مامانت اينا !  ( البته انتهاي جمله را خودم اضافه كردم )

اگر تحمل درد و سوزش عضله موقع تمرين را نداريد تحمل سوزش باسن مباركتان هم براي تزريق آمپول كاملا بي فايده است . سنگين ترين وزنه هائي كه مي توانيد جابجا كنيد با بيشترين تكرارها

سيستم هائي تمريني شما بايد در يك كلام كشنده باشد سوپر ست و تري ست ها – ستهاي كم كردني – تكرارهاي منفي  - ست هاي تك تكراري و همه سيستمهاي شدت دهنده در اين دوره هستند كه واقعا معني پيدا مي كنند.

5- آزمايشات دوره اي

در زمانهاي وقفه و استراحت بين دوره ها تست هاي خون – آنزيم هاي كبد و ... حتما لازم است تا مطمئن شويد بدن ريكاور شده و عوارض خاصي بروز نكرده است .

6- استفاده از استروئيد هاي اشتباه

استروئيدهاي قويتر و تاثيرات آنابوليك بيشتر به معني عوارض – آروماتيزه و استروژن – و عوارض آندروژنيك ( كچلي و...) بيشتر  

استروئيدهاي كه حجم عضلاني زيادي را موجب مي شوند خيلي خطرناك تر به همراه عوارض بيشتري هستند پس حتي الامكان و خصوصا مبتدي ها از آنها اجتناب كنيد.

7- استروئيد هاي تقلبي

اين نوع دارو ها خيلي بيشتر از انكه تصور كنيد خطرناك هستند مثل اين است كه داريد سم وارد بدن خود مي كنيد اكثر آنها عوارضشان مانند استروئيدهاي اصل اما فاقد تاثيرات مثبت آنها هستند پس از اصل بودن داروها اطمينان پيدا كنيد يا از يك نفر خبره كمك بگيريد .

جمع بندي : با نگاهي به آينده درست مصرف كنيد .

هفته نامه ها و مجلات را بدنسازی را که ورق نمی زنم می خوانم ! به دو مورد کاستی به طور عمده بر می خورم یکی کمبود مقالات در باب روانشناسی ورزش که در مطالب قبلی اشاره کردم و مورد دوم نبود هیچ بحث و مطلب و مقاله ای درمورد استروئیدها !

حتما از خودتان می پرسید مگر می شود در مورد داروها که دوپینگ و ممنوع و هزاران عوارض دارد در مجلات بدنسازی که در سطح کشور پخش می شود  مقاله نوشت و داد دست بدن سازان و ورزشکاران  که بروند مصرف کنند .

به عقیده من بدنسازان ایران دو دسته هستند عده ای هستند که از مصرف خطرناک ترین استروئیدها هیچ ابائی ندارند و عده ای هم از مصرف معمولی ترین و مفید ترین مکملها هم هراس دارند البته اکثریت به این شکل هستند و مسلما همه در این دو دسته نمی گنجند .

متاسفانه مشکل کشور ما از همین جا شروع می شود انگار با اسمشو نبر کردن مسائل ممنوعه مشکل به خودی خود حل می شود کما اینکه بارها مسئولین بهداشت کشور گفته اند یکی از دلائل عمده شیوع ایدز عدم آگاهی جوانان و نپرداختن تریبونهای اطلاع رسانی رسانه ها و غیره به آموزش این مسئله و شفاف کردن موضع برای مردم - فرزندان و  خانواده ها است .

قدری فکر کنیم آیا باب استروئیدها در بدنسازی و رواج آن در باشگاهها مشابه همان مسئله نیست اقایان سردبیران مجله تا کی به چاپ مطالب تکراری تمرین – تغذیه – مکمل – چربی سوزی ... خواهید پرداخت چرا هیچ کس به شکستن این تابو و روشن کردن ذهن جوانان کم اطلاع ورزشکار و هشدار برای نیافتادن آنها به دام مربیان سودجو و سایر به قول خودشان حرفه ای ها نیست ؟

مگر همه نمی دانیم مشکل اصلی در نابودی جسم بدنسازان و حتی مرگ در بسیاری موارد خود استروئید نبوده بلکه دوزهای غیر علمی مصرف های چند برابر و دوره های چند استروئیدی ( استک) غیر اصولی است که فاجعه به بار آورده است .

مصرف استروئید خطرناک – با بسیاری عوارض همراه – و ممنوع است همه قبول داریم ولی آیا با نپرداختن به مسئله هیچ کس  مصرف نمی کند یا بیشتر شاهد بیمارستانی و مرگ عده ای نا آگاه می شویم  .

چند نفر می دانند که استروئیدها که عمده آنها باعث افزایش ناگهانی فشار خون می شود به هیچ وجه نباید در ساعات پایانی شب مصرف شود چون احتمال سکته قلبی موقع خواب وجود دارد  هنوز چقدر استروئیدهائی که عوارضش بیشتر از خواص آنابولیکی آنهاست مصرف می شود .

می شود باب توضیح در مورد داروها با توضیحات علمی و ذکر مستند عوارض آنها پرداخت همانطور که در بسیار از کتابهای معتبر در مورد این مقوله بحث شده و در بازار وجود دارد بدون اینکه قصد تبلیغ برای مصرف دارو داشته باشند و هراسی از اینکه با توضیح در مورد استروئیدها بدنساز تشویق به دوپینگ می شود .

رسالت اصلی رسانه ها آگاهی و اطلاع رسانی است وگرنه هیچ بدنسازی با مراجعه به کتاب تمایل به مصرف دارو پیدا نکرده ولی متاسفانه کسانی که به توصیه به اصطلاح حرفه ای ها گوش می کنند کمتر اهل مطالعه هستند ولی اگر یک نفر از مرگ نجات پیدا کند کافی است .

در مباحث پيشين در مورد عوارض استروئيدها مختصري توضيح دادم در اين هفته به برخي داروهاي متداول و اثرات و عوارض آنها مي پردازم .

الف - فرمهاي خوراكي

تستسترون خوراكي بسيار كم جذب بدن مي شود و قسمت اعظم آن در كبد متابوليزه شده و از بين مي رود به همين علت از تركيبات آن با متيل يا فرمهاي ديگري كه توان عبور از سد كبدي را داشته باشد استفاده مي شود و يا بعضي انواع آن به صورت زير زباني مصرف مي شود .

1- متيل تستسترون :فرم خوراكي تستسترون كه يك گروه متيل به كربن 17 الفا ان متصل است . تاثير بسيار زيادي بر كبد وهمچنين در دوزهاي بالا ژنيكو ماستي از عوارض حتمي آن است . افزايش وزن به دليل احتباس آب ونمك از ديگر عوارض شايع آن است .  

2- ديانابول :  با نام ژنريك متاندروستونولون در جريان جنگ جهاني اول و دوم و همچنين جهت درمان قربانيان قحطي زده در اروپا استفاده مي شده است . مصرف طولاني مدت و دوزهاي بالا اين دارو موجب مسموميت كبدي احتباس آب و افزايش فشار خون و ضربان قلب مي شود . ژنيكو ماستي در الويت بعدي قرار دارد بروز رفتار تهاجمي و پر خاشگرانه از ديگر عوارض شايع آن است .

از ديگر داروهاي استروئيدي خوراكي مي توان به آندريول(فرم خوراكي تستسترون ) – پريمو بولان ( نوع تزريقي آن هم وجود دارد ) و اورابولين نام برد كه جهت اختصار از توضيح آنها مي گذرم دوستاني كه اطلاعات بيشتري در اين موارد يا ساير داروها مي خواهند با ايميلم تماس بگيرند .

ب- استروئيد هاي تزريقي

1-  وينسترول : يكي از متداول ترين استروئيد بين بدنسازان – ماده تشكيل دهنده آن استانوزولول هماني است كه بن جانسون را به ركورد افسانه اي دوي 100 متر المپيك سئول رساند – اين دارو توانائي بالائي در پروتئين سازي سطح سلولي و تحريك رشد بافتهاي بدن دارد و در درمان سوختگيهاي و زخمهاي شديد ( خصوصا در مجروحين جنگي ) به كار مي رود . استانوزولول يك پيش ماده از دي هيدرو تستسترون است به همين علت آروماتيزاسيون و بروز احتباس آب تا حد زيادي كمتر است . ضمنا بر خلاف اكثر استروئيد ها كه محلول در چربي هستند محلول در آب است و نيم عمر اين دارو در بدن نسبت به ساير استروئيد ها كمتر است ودر فرمهاي خوراكي نيز عرضه مي شود . تغيير در رفتار هاي اجتماعي (پرخاشگري و ...) و عوارض گوارشي – سر درد – تغييرات سطح كلسترول خون و دردهاي معده اي و روده اي در فرمهاي خوراكي گزارش شده است .

2- ناندرولون دكانوات : در بازار بيشتر با عنوان دكادرابولين عرضه مي شود و پايداري بسيار طولاني در بدن دارد ( تا 18 ماه پس از مصرف قابل رديابي است ) وسبب ذخيره مقدار زيادي نيتروژن در عضلات و ايجاد بالانس بالاي  آن در عضلات مي شود كه در صورتي كه با تعادل مثبت كالري و تمرين شديد همراه باشد موجب رشد و پروتئين سازي در عضله مي گردد كه البته در زماني كه ورزشكار از مصرف بالاي كالري و پروتئين زياد در رژيم خود پيروي كند. از مهمترين عوارض آن تاثير روي ترشح گنادو تروپين از هيپوفيز ( كه موجب فرمان ترشح اسپرم از بيضه ها مي شود – رجوع به مطلب استروئيد ها قسمت اول ) و كاهش آن همچنين بروز عوارض آندروژنيك ( طاسي ) و ناتواني جنسي مي شود . ژنيكو ماستي با شدت كمتري به نسبت  مصرف مستقيم تستسترون صورت مي گيرد.

3- تستسترون انانتات : اين دارو فرم مصنوعي تستسترون طبيعي به شمار مي رود و در فرمهاي تزريقي – چسب روي پوستي و ژل وكرم عرضه مي شود . يك استروئيد با دوره اثر طولاني است ومي تواند دوره هاي تزريق دو تا سه هفته  داشته باشد كه متاسفانه اغلب ورزشكاران اين فاصله بين تزريقها را رعايت نمي كند (گاهي كمتر از يك هفته ) ودر دوزهاي خيلي زياد – داراي خواص آنابوليكي بالا است و كه فرد استفاده كننده در مدت كوتاهي به حجم وقدرت عضلاني بالائي دست پيدا مي كند اما در صد عمده اي از افزايش وزن ناشي از تجمع آب و الكتروليت است .  بيسترين عارضه اي كه در اين مورد نمود مي كند بروز خواص زنانگي و ژنيكو ماستي است – طبق مصوبه كميته انضباطي فدراسيون بدنسازاني كه داراي اين عارضه باشند در همان وزن كشي از شركت در مسابقات محروم مي شوند – عارضه ديگر توقف اسپرم سازي و آتروفي بيضه ها است – تقريبا اكثر عوارضي كه براي استروئيد ها ذكر شد در مورد اين دارو صادق است .

 از ديگر داروهاي تزريقي ميتوان به تستسترون سي پيونات  - تستسترون پرو پيونات – سوستانون و امنادرين اشاره كرد .

وسيع ترين و حساس ترين ناحيه عوارض جانبي این داروها پوست مي باشد . استروئيد ها موجب خشن شدن پوست بخصوص در خانمها مي شود . اغلب استروئيد ها پس از مصرف در بدن به دي هيدرو تستو سترون تبديل مي شود ( بخصوص انواع تزريقي آن ) كه موجب تحريك گير نده هاي غدد سباسه و در پي آن افزايش ترشح اين غدد مي شود در اين حالت پوست چرب و منافذ آن بسته مي شود و فرد را مستعد ابتلا به انواع كيست هاي پوستي و اكنه مي كند كه در مردان عمدتا در نواحي پشت – شانه وسينه و در خانمها در صورت – پشت و شانه ها ديده مي شود . كه گاها اين جوشها پس از بهبودي سوراخهاي كوچكي روي پوست بر جا مي گذارد و مشكلات رواني را در بردارد.

مصرف استروئيدهاي آنابوليك به شدت بين بدنسازان و ورزشكاران رشته هاي قدرتي براي افزايش حجم عضله و توان و قدرت رواج پيدا كرده است به همين دليل از اين هفته چند مطلب دنباله دار در مورد استروئيدها مي نويسم تا بعضي عزيزان ورزشكار بيشتر با واقعيات اين داروها و عوارض آنها آشنا شوند ابتدا با يكسري مطالب كلي شروع مي كنم و بعد در مورد متداولترين داروها از جمله وينسترول و ديانابول و...  بيشتر و كاملتر توضيح مي دهم اگر فقط يكبار در طول عمر ورزشي خود استفاده كرده ايد يا قصد آنرا داريد حتما اين مطالب را دنبال كنيد .

ابتدا از مهمترين و بدترين عارضه اي كه براي مردان مي تواند رخ دهد شروع مي كنم . ناتواني جنسي – كاهش اسپرم و آتروفي ( كوچك شدن) بيضه ها – و بزرگ شدن سينه ها (ژنيكو ماستي) و ايجاد حالت زنانگي  

استروئيدهاي آنابوليك يك اثر مهار كنندگي بر محور هيپو تالاموس – هيپوفيز – بيضه اي دارد ( كه تحت عنوان چرخه گناد – genad cycle – ناميده ميشود ) كه نتيجه اين اثر مهار كنندگي عملكرد بيضه ها در توليد اسپرماتوزئيد و آتروفي بيضه ها مي باشد . اما كاهش ميل جنسي هنگامي كه ورزشكار از تركيبات استروئيد استفاده ميكنند به علت بالا رفتن غلظت تستسترون افزايش ميل جنسي را در خود مشاهده مي كنند اما به محض قطع دارو و كاهش سطح تستسترون كاهش ميل جنسي حادث مي شود به نحوي كه فرد ممكن است در هر بار رابطه جنسي نتواند به اريكشن كامل برسد .بعضي افراد معتقدند كه اين حالت زود گذر است و مدتي بعد از مصرف دارو ميل جنسي به حالت قبل بر مي گردد و بايد به اين افراد پاسخ داد كه متاسفانه اين حالت غالبا برگشت ناپذير است .

سومين عارضه اي كه براي بسياري از ورزشكاران روي مي دهد ژنيكو ماستي سينه هاست مقادير بالاي تستسترون در بدن به استروژن (هورمون زنانه )آروماتيزه مي شود .استروژن تمايل به ايجاد حالات زنانگي از جمله تجمع چربي در سينه ها دارد ضمن اينكه عضلات را از حالت خشن و مردانه به صورت نرم و پفكي در مي آورد كه اثر رواني منفي براي ورزشكار دارد ضمن اينكه با قطع مصرف تستسترون سطح استراديول ( يك نوع از استروژن ) به شدت بالا مي رود كه اين هم به نوبه خود اثر مهار كنندگي بر چرخه گناد و موجب عقيمي مي شود . از عوارض ديگر استروئيد ها مي توان به عوارض پوستي (آكنه) –اختلالات و عوارض قلبي و عروقي –فشار خون بالا – هيپو تروفي قلب – احتباس آب و الكتروليتها در عضلات –آسيب هاي كبدي - بزرگ شدن پروستات – بسته شدن سريعتر سطح بين اپيفيز و ديافيز استخوانها (صفحات رشد ) و كوتاهي قد براي نوجوانان اشاره كرد كه در هفته هاي آينده به تفصيل در مورد هر كدام از اينها توضيح خواهم داد .

منبع : دوپینگ با استروئیدهای آنابولیک از استاد گرامی مجید گرک یراق